ĐỐI THOẠI CHÍNH SÁCH & DOANH NGHIỆP
Chuyển đổi số là trọng tâm chiến lược: Từ định hướng Đại hội XIV đến động lực hội nhập của doanh nghiệp Việt
Thực hiện: Nhà báo Đỗ Văn Hiếu
Lời dẫn: Trong dòng chảy của kỷ nguyên mới – kỷ nguyên vươn mình của dân tộc, Đại hội XIV của Đảng đã xác lập chuyển đổi số là một trong những đột phá chiến lược, đóng vai trò trụ cột cho giai đoạn phát triển bền vững. Để làm rõ mối tương quan giữa chủ trương lớn của Đảng, hệ thống thể chế và lộ trình hội nhập của cộng đồng kinh tế, Tạp chí Doanh nghiệp & Hội nhập đã có cuộc đối thoại chuyên sâu với PGS.TS Phạm Thị Thanh Xuân – Phó Viện trưởng Trường Đại học Kinh tế - Luật (ĐHQG TP.HCM), Phó Chủ tịch Hội đồng Khoa học Viện Khoa học Pháp lý và Phát triển Doanh nghiệp (ILC).
Cuộc đối thoại tập trung bóc tách ba "trục xoay" cốt lõi: Chính sách – Tri thức – Doanh nghiệp, thể hiện rõ tôn chỉ của Tạp chí trong việc đồng hành, phản biện và lan tỏa giá trị hội nhập.
Chuyển đổi số: Mệnh lệnh từ thực tiễn chính sách
Nhà báo Đỗ Văn Hiếu: Thưa PGS.TS Phạm Thị Thanh Xuân, khi Đại hội XIV đặt chuyển đổi số ở vị trí trung tâm của chiến lược phát triển quốc gia, bà nhận định như thế nào về "tín hiệu" mà Đảng và Nhà nước đang gửi gắm tới cộng đồng doanh nghiệp?
PGS.TS Phạm Thị Thanh Xuân: Thông điệp này mang tính thời đại và vô cùng quyết liệt: Chuyển đổi số không còn là một xu hướng mang tính thử nghiệm hay lựa chọn riêng lẻ, mà đã trở thành yêu cầu mang tính cấu trúc của nền kinh tế Việt Nam.
Việc đặt chuyển đổi số ở vị trí trung tâm khẳng định rằng các "bài toán lớn" về năng suất lao động, quản trị minh bạch và năng lực cạnh tranh quốc gia đều phải tìm lời giải từ công nghệ số. Doanh nghiệp, trong bối cảnh này, không chỉ là đối tượng thụ hưởng chính sách mà phải là chủ thể tiên phong, đồng hành cùng Nhà nước để hiện thực hóa các mục tiêu phát triển. Đây là cơ hội nhưng cũng là thử thách để doanh nghiệp tái định vị giá trị của mình trên bản đồ kinh tế toàn cầu.
Khát vọng vươn tầm và trách nhiệm của thực thể kinh tế
Nhà báo Đỗ Văn Hiếu: Đại hội XIV được đánh giá là dấu mốc khơi dậy mạnh mẽ khát vọng phát triển trong toàn xã hội. Theo bà, khát vọng ấy cần được cụ thể hóa như thế nào trong tư duy và hành động của các doanh nhân hiện nay?
PGS.TS Phạm Thị Thanh Xuân: Khát vọng phát triển trong giai đoạn mới phải được định nghĩa bằng tính thực chất và bền vững. Nó không dừng lại ở việc mở rộng quy mô về số lượng, mà phải là khát vọng nâng tầm vị thế của doanh nghiệp Việt trong các chuỗi giá trị toàn cầu.
Điều này đòi hỏi một cuộc cách mạng trong nội tại doanh nghiệp: từ đổi mới mô hình quản trị theo hướng hiện đại, tuân thủ nghiêm ngặt các chuẩn mực pháp lý quốc tế, đến việc ứng dụng công nghệ để giải quyết các vấn đề môi trường và xã hội (ESG). Định hướng từ Đại hội XIV chính là "điểm tựa" chính trị và tư tưởng vững chắc, giúp doanh nghiệp yên tâm đầu tư dài hạn, dám dấn thân vào những lĩnh vực mới và phát triển một cách có trách nhiệm với quốc gia.
Hoàn thiện thể chế: "Bệ đỡ" cho tiến trình hội nhập
Nhà báo Đỗ Văn Hiếu: Dưới góc độ chuyên gia pháp lý và chính sách, bà đánh giá thế nào về vai trò của thể chế trong việc thúc đẩy doanh nghiệp chuyển đổi số và hội nhập sâu rộng?
PGS.TS Phạm Thị Thanh Xuân: Thể chế là nhân tố quyết định. Nếu không có một hành lang pháp lý thông thoáng và đồng bộ, doanh nghiệp sẽ rơi vào trạng thái "dè dặt" trước những đổi mới sáng tạo. Thể chế phải đóng vai trò là bệ đỡ, là "vùng xanh" cho các mô hình kinh doanh mới.
Theo tôi, trong nhiệm kỳ mới, chính sách cần tập trung vào ba đột phá:
Thiết lập khung pháp lý thử nghiệm (Sandbox): Tạo không gian an toàn cho các mô hình kinh doanh số triển khai thực tế.
Cơ chế khuyến khích đặc thù: Đặc biệt ưu tiên hỗ trợ doanh nghiệp nhỏ và vừa (SME) tiếp cận nguồn lực công nghệ và tài chính xanh.
Tính dự báo của chính sách: Đảm bảo sự minh bạch và ổn định của hệ thống pháp luật, giúp doanh nghiệp vững tâm hoạch định chiến lược phát triển dài hạn mà không lo ngại rủi ro về mặt thể chế.
Tri thức hóa doanh nghiệp: Sự gắn kết giữa chuyên gia và thị trường
Nhà báo Đỗ Văn Hiếu: Trong công cuộc chuyển đổi số, đội ngũ trí thức và các nhà khoa học đóng vai trò gì trong việc hỗ trợ doanh nghiệp "vượt rào" công nghệ?
PGS.TS Phạm Thị Thanh Xuân: Chuyển đổi số là một "lời mời gọi" đối với đội ngũ trí thức. Chúng tôi cần bước ra khỏi không gian học thuật thuần túy để dấn thân vào thực tiễn sôi động của doanh nghiệp.
Sự đồng hành ở đây phải là sự chuyển hóa tri thức thành giải pháp. Các công trình nghiên cứu, đào tạo nhân lực và tư vấn pháp lý phải bám sát hơi thở của thị trường. Chỉ khi tri thức được "nhúng" vào thực tế quản trị và sản xuất, nó mới thực sự trở thành động lực giúp doanh nghiệp Việt nâng cao sức cạnh tranh và hội nhập thành công.
Kỳ vọng vào một kỷ nguyên phát triển mới
Nhà báo Đỗ Văn Hiếu: Trước thềm một giai đoạn phát triển mới, bà có thông điệp gì muốn gửi đến cộng đồng doanh nghiệp Việt Nam?
PGS.TS Phạm Thị Thanh Xuân: Một chương mới của lịch sử dân tộc đang mở ra với những vận hội to lớn. Những định hướng chiến lược từ Đại hội XIV đã kiến tạo một nền móng vững chắc. Nếu Nhà nước – Doanh nghiệp – Trí thức cùng chung một quyết tâm, chung một hệ giá trị, tôi tin rằng niềm tin về một Việt Nam hùng cường, thịnh vượng sẽ trở thành hiện thực sinh động qua những con số tăng trưởng và vị thế của các thương hiệu Việt trên trường quốc tế.
[Góc nhìn của Tòa soạn] Cuộc đối thoại với PGS.TS Phạm Thị Thanh Xuân một lần nữa khẳng định: Chuyển đổi số không đơn thuần là câu chuyện về công nghệ, mà là điểm giao thoa chiến lược giữa ý chí chính trị và hành động kinh tế. Tạp chí Doanh nghiệp & Hội nhập cam kết tiếp tục đóng vai trò cầu nối, lan tỏa những giải pháp đột phá và khát vọng hội nhập bền vững cho cộng đồng doanh nghiệp Việt Nam trong kỷ nguyên mới.
Thông tin chuyên gia:
PGS.TS Phạm Thị Thanh Xuân
Phó Viện trưởng, Trường Đại học Kinh tế - Luật (Đại học Quốc gia TP.HCM).
Phó Chủ tịch Hội đồng Khoa học, Viện Khoa học Pháp lý và Phát triển Doanh nghiệp (ILC) – Hiệp hội Do
anh nghiệp nhỏ và vừa Việt Nam.
