📝 ĐỀ THI MẪU – KINH TẾ CHÍNH TRỊ (TRUNG CẤP LLCT)
Câu 1 (5 điểm):
Phân tích hai thuộc tính của hàng hóa theo quan điểm của kinh tế chính trị Mác – Lênin. Liên hệ thực tiễn ở Việt Nam hiện nay.
✍️ BÀI LÀM GỢI Ý (ĐIỂM TỐI ĐA)
Mở bài
Trong nền kinh tế hàng hóa, hàng hóa là phạm trù trung tâm, là tế bào kinh tế của xã hội có trao đổi. C. Mác đã chỉ ra rằng, sở dĩ hàng hóa có thể tồn tại và vận động trong nền sản xuất hàng hóa là vì bản thân hàng hóa mang trong nó hai thuộc tính cơ bản: giá trị sử dụng và giá trị. Việc nghiên cứu hai thuộc tính của hàng hóa có ý nghĩa quan trọng cả về mặt lý luận và thực tiễn.
Nội dung
1. Khái niệm hàng hóa
Hàng hóa là sản phẩm của lao động, có thể thỏa mãn nhu cầu nào đó của con người, và được đem ra trao đổi, mua bán trên thị trường.
Không phải mọi sản phẩm đều là hàng hóa, chỉ những sản phẩm vừa có giá trị sử dụng, vừa có giá trị trao đổi mới trở thành hàng hóa.
2. Hai thuộc tính của hàng hóa
a) Giá trị sử dụng
Giá trị sử dụng là công dụng của hàng hóa, có khả năng thỏa mãn nhu cầu vật chất hoặc tinh thần của con người.
Giá trị sử dụng mang tính vật chất, gắn liền với thuộc tính tự nhiên của hàng hóa.
Giá trị sử dụng chỉ được thực hiện trong tiêu dùng, không phải trong trao đổi.
Đối với hàng hóa, giá trị sử dụng không phải cho người sản xuất, mà cho người khác thông qua mua bán.
Ví dụ:
Gạo dùng để ăn, quần áo dùng để mặc, điện thoại dùng để liên lạc… đều là giá trị sử dụng của hàng hóa.
b) Giá trị
Giá trị là lao động xã hội trừu tượng của người sản xuất kết tinh trong hàng hóa.
Giá trị phản ánh quan hệ xã hội giữa những người sản xuất hàng hóa.
Lượng giá trị của hàng hóa được đo bằng thời gian lao động xã hội cần thiết để sản xuất ra hàng hóa đó trong điều kiện trung bình của xã hội.
Cần phân biệt:
Lao động cụ thể → tạo ra giá trị sử dụng.
Lao động trừu tượng → tạo ra giá trị.
3. Mối quan hệ giữa hai thuộc tính của hàng hóa
Hai thuộc tính thống nhất trong cùng một hàng hóa, nhưng đồng thời mâu thuẫn với nhau.
Giá trị chỉ được thực hiện trong lưu thông, còn giá trị sử dụng chỉ được thực hiện trong tiêu dùng.
Muốn thực hiện được giá trị, hàng hóa bắt buộc phải có giá trị sử dụng phù hợp với nhu cầu xã hội.
Mâu thuẫn này là nguồn gốc của các hiện tượng ế thừa hàng hóa, khủng hoảng sản xuất trong nền kinh tế thị trường.
4. Liên hệ thực tiễn ở Việt Nam
Trong nền kinh tế thị trường định hướng xã hội chủ nghĩa ở Việt Nam:
Doanh nghiệp không chỉ quan tâm đến giảm chi phí lao động (giá trị) mà còn phải chú trọng chất lượng, mẫu mã, công năng (giá trị sử dụng).
Nhiều sản phẩm nông nghiệp bị “được mùa mất giá” là do giá trị sử dụng không phù hợp với nhu cầu thị trường, dẫn đến không thực hiện được giá trị.
Điều này đòi hỏi sản xuất phải gắn với thị trường, nâng cao chất lượng hàng hóa và hiệu quả lao động xã hội.
Kết luận
Hai thuộc tính của hàng hóa – giá trị sử dụng và giá trị – là cơ sở lý luận quan trọng để hiểu bản chất của nền sản xuất hàng hóa. Việc nhận thức đúng hai thuộc tính này giúp chúng ta vận dụng hiệu quả các quy luật kinh tế trong phát triển nền kinh tế thị trường định hướng xã hội chủ nghĩa ở Việt Nam hiện nay.
