ĐỀ THI MẪU – CÂU 2
Câu 2 (5 điểm):
Phân tích điều kiện ra đời và đặc điểm của sản xuất hàng hóa. Liên hệ với sự phát triển sản xuất hàng hóa ở Việt Nam hiện nay.
✍️ BÀI LÀM MẪU (ĐIỂM TỐI ĐA)
Mở bài
Sản xuất hàng hóa là hình thức tổ chức kinh tế xuất hiện từ rất sớm và đến nay vẫn giữ vai trò chủ đạo trong nền kinh tế thị trường hiện đại. Chủ nghĩa Mác – Lênin đã chỉ rõ những điều kiện ra đời, tồn tại và phát triển của sản xuất hàng hóa, từ đó giúp các quốc gia, trong đó có Việt Nam, vận dụng để xây dựng nền kinh tế hiệu quả, năng động và hội nhập quốc tế.
1. Khái niệm sản xuất hàng hóa
Sản xuất hàng hóa là một hình thức tổ chức kinh tế mà sản phẩm làm ra không nhằm phục vụ nhu cầu trực tiếp của người sản xuất, mà để trao đổi, mua bán trên thị trường nhằm thỏa mãn nhu cầu của người khác.
2. Điều kiện ra đời của sản xuất hàng hóa
a. Phân công lao động xã hội
Đây là cơ sở kinh tế – kỹ thuật của sản xuất hàng hóa.
Khi xã hội có sự chuyên môn hóa sản xuất, mỗi cá nhân hay đơn vị chỉ làm ra một loại sản phẩm, muốn đáp ứng nhu cầu khác thì phải trao đổi với người khác.
Phân công càng sâu sắc, sản xuất hàng hóa càng phát triển.
b. Sự tách biệt kinh tế tương đối giữa các chủ thể sản xuất
Các chủ thể sản xuất có quyền sở hữu hoặc quyền sử dụng riêng biệt về tư liệu sản xuất và sản phẩm.
Họ tự quyết định sản xuất và tiêu thụ hàng hóa, dẫn đến cần có trao đổi để tồn tại và phát triển.
Kết luận: Hai điều kiện này là tiền đề bắt buộc để sản xuất hàng hóa xuất hiện và phát triển.
3. Đặc điểm của sản xuất hàng hóa
Mục tiêu sản xuất là giá trị trao đổi: Không nhằm tiêu dùng trực tiếp mà để trao đổi lấy sản phẩm khác.
Mang tính xã hội hóa cao: Quá trình sản xuất và tiêu dùng mang tính liên kết thị trường và phụ thuộc lẫn nhau.
Gắn liền với sự vận động của các quy luật kinh tế: Như quy luật giá trị, quy luật cung – cầu, cạnh tranh…
4. Ưu thế của sản xuất hàng hóa so với tự cung tự cấp
Thúc đẩy chuyên môn hóa – nâng cao năng suất lao động.
Kích thích ứng dụng khoa học – công nghệ.
Tạo ra nền kinh tế năng động, thúc đẩy đổi mới – sáng tạo.
Tăng cường sự liên kết trong nước và hội nhập quốc tế.
5. Liên hệ thực tiễn tại Việt Nam
Trước Đổi mới (trước 1986), nền kinh tế chủ yếu là tự cung tự cấp, sản xuất mang tính bao cấp, hàng hóa khan hiếm.
Sau Đổi mới:
Phát triển nền kinh tế thị trường định hướng xã hội chủ nghĩa.
Xã hội có nhiều thành phần kinh tế, sản xuất gắn với nhu cầu thị trường.
Nền sản xuất hàng hóa phát triển mạnh mẽ, tạo ra hàng triệu sản phẩm cho tiêu dùng và xuất khẩu.
Việt Nam hiện là nước có độ mở kinh tế lớn, xuất khẩu hàng hóa sang hơn 200 quốc gia.
Ví dụ:
Doanh nghiệp sản xuất hàng tiêu dùng tại Bình Dương, Đồng Nai tập trung vào sản xuất để xuất khẩu.
Ngành nông nghiệp chuyển từ “sản xuất nhiều bán được ít” sang “sản xuất theo đơn hàng” – thể hiện rõ vai trò định hướng thị trường trong sản xuất hàng hóa.
Kết luận
Sản xuất hàng hóa là nền tảng của nền kinh tế thị trường hiện đại. Việc hiểu rõ và vận dụng đúng điều kiện, đặc điểm và quy luật của sản xuất hàng hóa không chỉ giúp nâng cao hiệu quả kinh tế mà còn đảm bảo định hướng xã hội chủ nghĩa trong phát triển đất nước. Với Việt Nam, phát triển sản xuất hàng hóa gắn với đổi mới mô hình tăng trưởng là con đường tất yếu để hội nhập, phát triển bền vững và thịnh vượng.
