Việc các doanh nhân trẻ tham gia ứng cử đại biểu Hội đồng nhân dân (HĐND) TP.HCM đang đặt ra một câu hỏi đáng chú ý trong tiến trình phát triển đô thị hiện nay: liệu khu vực kinh tế tư nhân có thể đóng góp hiệu quả hơn vào quá trình hoạch định và giám sát chính sách công ở cấp địa phương?
Trong số các ứng viên, ông Dương Kim Quân, CEO Tập đoàn Bcons, đại diện cho nhóm doanh nhân trưởng thành trong giai đoạn đô thị hóa nhanh của TP.HCM. Tuy nhiên, điều đáng quan tâm không nằm ở chức danh điều hành doanh nghiệp, mà ở cách một ứng viên đến từ khu vực tư nhân nhìn nhận vai trò của cơ quan dân cử trong cấu trúc quản trị địa phương.
1. Vai trò của HĐND trong bối cảnh đô thị hóa nhanh
TP.HCM hiện đang đối diện những thách thức đa chiều: áp lực hạ tầng giao thông, bài toán nhà ở, quá tải dịch vụ công, chuyển đổi số và yêu cầu nâng cao chất lượng quản trị đô thị. Trong cấu trúc thể chế, HĐND không phải cơ quan điều hành mà là thiết chế giám sát, quyết nghị và phản ánh ý chí, nguyện vọng của nhân dân.
Vì vậy, sự tham gia của doanh nhân – nếu có – cần được đặt trong khuôn khổ đúng chức năng:
Giám sát thực thi chính sách
Tham gia thảo luận nghị quyết
Kiến nghị giải pháp dựa trên thực tiễn
Chứ không phải là mở rộng ảnh hưởng điều hành.
Việc nhận thức rõ ranh giới này là điều kiện tiên quyết để tránh xung đột lợi ích và bảo đảm tính chính danh của đại biểu.
2. Góc nhìn thực tiễn từ khu vực tư nhân: lợi thế và giới hạn
Khu vực kinh tế tư nhân hiện đóng vai trò ngày càng lớn trong phát triển đô thị, đặc biệt ở lĩnh vực nhà ở và hạ tầng dịch vụ. Do đó, doanh nhân có thể mang lại góc nhìn thực tiễn về:
Quy trình thủ tục hành chính
Khó khăn trong triển khai chính sách
Tính khả thi của quy hoạch
Tác động của pháp lý đến thị trường
Tuy nhiên, lợi thế thực tiễn không đồng nghĩa với ưu thế chính sách. Thách thức lớn nhất đối với ứng viên xuất thân từ doanh nghiệp là bảo đảm sự tách bạch giữa lợi ích công và lợi ích kinh tế.
Trong trao đổi với báo chí, ông Dương Kim Quân cho rằng nếu trúng cử, ông sẽ tuân thủ đầy đủ quy định về minh bạch và phòng ngừa xung đột lợi ích. Quan điểm này phù hợp với yêu cầu ngày càng cao về chuẩn mực đạo đức công vụ trong bối cảnh hiện nay.
3. Nhà ở và giao thông: những vấn đề cần cách tiếp cận hệ thống
Một trong những nội dung được nhắc đến là câu chuyện nhà ở vừa túi tiền và phát triển đô thị gắn với giao thông công cộng (TOD). Đây là những vấn đề có tính cấu trúc, đòi hỏi sự phối hợp giữa nhiều cấp chính quyền và cơ quan chuyên môn.
Ở cấp HĐND, đại biểu có thể đóng góp thông qua:
Giám sát việc thực hiện quy hoạch
Thảo luận và quyết nghị các chương trình phát triển nhà ở
Kiến nghị tăng cường minh bạch trong thủ tục hành chính
Nhưng không thể thay thế vai trò điều hành của Ủy ban nhân dân hoặc các sở ngành.
Cách ứng xử chính sách thận trọng, không hứa vượt thẩm quyền, sẽ giúp nâng cao uy tín của ứng viên và giảm rủi ro truyền thông.
4. Minh bạch và trách nhiệm giải trình: yêu cầu cốt lõi
Sự tham gia của doanh nhân vào cơ quan dân cử đặt ra yêu cầu cao hơn về công khai thông tin và chuẩn mực ứng xử. Bên cạnh việc kê khai tài sản theo quy định, đại biểu cần:
Tránh tham gia thảo luận những nội dung liên quan trực tiếp đến lợi ích doanh nghiệp của mình
Duy trì cơ chế tiếp nhận phản ánh cử tri
Báo cáo hoạt động định kỳ minh bạch
Trong bối cảnh dư luận ngày càng quan tâm đến tính liêm chính của hệ thống chính trị, đây là yếu tố quyết định sự chấp nhận xã hội đối với ứng viên đến từ khu vực tư nhân.
5. Ý nghĩa rộng hơn: mở rộng sự tham gia xã hội vào cơ quan dân cử
Việc doanh nhân trẻ ứng cử HĐND phản ánh xu hướng mở rộng sự tham gia của nhiều tầng lớp xã hội vào hoạt động dân cử. Đây là biểu hiện của quá trình đa dạng hóa nguồn đại biểu, tạo điều kiện cho nghị trường có thêm góc nhìn từ thực tiễn sản xuất – kinh doanh.
Tuy nhiên, giá trị thực sự của sự tham gia này sẽ được kiểm chứng không phải qua hồ sơ cá nhân hay chức danh, mà qua năng lực thực hiện vai trò giám sát, phản biện và trách nhiệm trước cử tri.
Như chính ông Quân chia sẻ, việc ứng cử trước hết là cơ hội lắng nghe và học hỏi. Dù kết quả thế nào, tinh thần trách nhiệm công dân và sự tôn trọng quy trình thể chế vẫn là yếu tố quan trọng nhất.
Kết luận
Sự xuất hiện của doanh nhân trẻ trong danh sách ứng cử HĐND TP.HCM không chỉ là câu chuyện cá nhân, mà còn là một chỉ dấu cho thấy sự vận động của đời sống chính trị – kinh tế đô thị.
Điều cốt lõi không nằm ở danh xưng CEO, mà ở khả năng chuyển hóa kinh nghiệm thực tiễn thành đóng góp chính sách trong khuôn khổ pháp luật và thẩm quyền.
Trong bối cảnh TP.HCM hướng đến mô hình quản trị đô thị hiện đại, minh bạch và hiệu quả, việc kết hợp giữa kinh nghiệm thị trường và trách nhiệm dân cử – nếu được thực hiện đúng chuẩn mực – có thể mang lại giá trị bổ sung cho nghị trường địa phương.
