Pages

Đỗ Văn Hiếu: Làm giàu không khó… hay làm hoài không khá?

'Làm giàu liệu có dễ như mọi người nghĩ? Xin thưa, rất khó. Nhưng nếu kiên trì và có tài thì mọi thứ đều có thể đến', Doanh nhân Đỗ Văn Hiếu khẳng định và nhớ lại câu chuyện khởi nghiệp của mình...

Doanh nhân Đỗ Văn Hiếu: "Cho đi là nhận lại"

Từ một chàng sinh viên nghèo trở thành chủ doanh nghiệp ở tuổi còn rất trẻ. Giờ đây, doanh nhân Đỗ Văn Hiếu đảm nhiệm nhiều công việc ở những ngành nghề hoàn toàn khác nhau với nhiều chức danh quan trọng...

Đỗ Văn Hiếu - doanh nhân trẻ khát vọng dẫn đầu ngành BĐS Việt

24 giờ là quỹ thời gian quá ít ỏi để doanh nhân (DN) trẻ tuổi này giải quyết hết lượng công việc đồ sộ của hơn 6 công ty bất động sản (BĐS). Bận rộn là thế, nhưng DN Đỗ Văn Hiếu chưa bao giờ dám cho phép mình được ngơi nghỉ. Anh luôn đau đáu với những triết lý kinh doanh mới, mô hình hoạt động mới trong lĩnh vực kinh doanh BĐS, nhằm hướng tới nhiều giá trị mang tính bền vững và ổn định...

CEO Đỗ Văn Hiếu: Nếu thời cơ là 'vàng' thì con người là 'mỏ vàng'

Chia sẻ cùng chúng tôi doanh nhân Đỗ Văn Hiếu - Tổng Giám đốc Công ty CP An Cư Lạc Nghiệp – nhấn mạnh vào mấu chốt sự thành công trong đầu tư BĐS...

Trưởng phòng không lương.

Đánh liều xin việc vào các cơ quan với “cam kết làm việc không lương nếu không có hiệu quả” Hiếu nghĩ, “Khi tay trắng khởi nghiệp, một trong những cách làm giàu nhanh là kinh doanh trực tuyến, hoặc kinh doanh dịch vụ, như môi giới bất động sản, chứng khoán...”.

Thứ Sáu, 9 tháng 2, 2018

Kiến thức, phương pháp đầu tư của dòng họ Buffett, 8 lời khuyên cho nhà đầu tư mới

8 LỜI KHUYÊN CHO NHÀ ĐẦU TƯ

 

Bạn là nhà đầu tư mới? bạn không biết làm sao để kiểm soát nỗi sợ, bạn e ngại sự rủi ro, không tin tưởng vào khả năng của chính mình? Hãy sáng suốt dự đoán xu thế thị trường mới nhất 2018, Warreent Buffett dành tặng  8 lời khuyên cho nhà đầu tư mới

1.     Đa dạng hóa danh mục đầu tư không phải lúc nào cũng tốt

Một nhà đầu tư kinh nghiệm sẽ chọn cổ phiếu trên cơ sở đầu tư dài hạn và đặt niềm tin vào quyết định của mình còn việc đa dạng hóa danh mục đầu tư là việc những người không biết nhiều về đầu tư. Bạn nên "đợi các cơ hội để mua được cổ phiếu tốt và tận dụng tối đa khi cơ hội đến"

2. Đầu tư vào bản thân trước

"Khoản đầu tư thay thế được cho tất cả những thứ khác. Đó là đầu tư cho chính bản thân bạn. Không ai có thể lấy đi những gì trong chính bạn và mọi người đều có những tiềm năng mà họ chưa từng sử dụng đến"

Cùng với quan điểm với  Warret Buffett, Cộng sự Charlie Munger :"bán cho bản thân một giờ đồng hồ mỗi ngày và dùng 1 giờ đó để cải thiện bản thân"

Hãy đầu tư tốt nhất vào năng lực của bản thân bạn, thị trường có thể không giúp bạn, khả năng sẽ giúp bạn có thu nhập.

3. Tin tưởng vào quyết định đầu tư của mình

Bạn thường cho rằng người khác đúng còn mình thì sai? loại bỏ suy nghĩ thay vào đó hãy học cách nghiên cứu và tin tưởng vào bản thân mình. Vượt qua nỗi sợ và không quá để tâm tới những gì người khác nói về mình điều đó sẽ đem cho bạn thành công.

4. Chỉ đầu tư vào những gì mình nắm rõ

Trước tiên phải hiểu cách công ty đó kiếm tiền và nhân tố chính ảnh hưởng tới lĩnh vực công ty đó hoạt động chỉ trong 10 phút. Nếu trong 10 phút mà vẫn không hiểu được chuyển sang phân tích một công ty khác.

Sai lầm lớn nhất của nhà đầu tư mới đó là đừng bao giờ đầu tư vào những công ty mà bạn thực sự không hiểu rõ. Và khi bạn đã có kinh nghiệm nên tìm những cộng sự đáng tin cậy có kiến thức và năng lực mà bạn còn thiếu để cộng tác và đưa ra những quyết định đầu tư khôn ngoan.

5. Tập trung vào những tin tức có sức ảnh hưởng

Hầu hết nhà đầu tư hành động dựa trên 1% tin tức tài chính mà họ đọc được. Khi đó, họ nhanh chóng bán ra mỗi khi có tin xấu. Một trong những lời khuyên tốt nhất dành cho nhà đầu tư mới của Warren Buffett là không nên chú tâm tới mọi tin tức liên quan tới cổ phiếu mà bạn đầu tư.

6. Quan tâm tới việc kinh doanh của công ty mình đầu tư

Khi mua cổ phiếu cũng giống như mua cổ phần sở hữu bạn phải suy tính về tính cạnh tranh, nhà cung cấp, giá cả... Bạn sẽ phải suy sét về vị trí cụ thể cũng như vị thế cạnh tranh,

Hãy quan tâm đến việc kinh doanh của công ty đó trước khi bạn bắt đầu mua cổ phiếu

7. Rút ra bài học từ những sai lầm

Dù là một trong những nhà đầu tư thành công nhất mọi thời đại, Warren Buffett vẫn mắc nhiều sai lầm, trong đó có những sai lầm lớn. Tuy nhiên, ông luôn rút ra bài học từ chúng.

Và sai lầm lớn nhất mà bạn mắc phải là luôn sợ sai lầm, thay vì vậy "hãy luôn ghi nhớ những sai lầm để không bao giờ mắc phải chúng lần nữa, bạn nên chia sẻ những bài học này với con cháu mình để chúng không "đi vết xe đổ" đó nữa.

Từ sai lầm đó bạn rút ra được kinh nghiệm và bài học gì cho bản thân mình hãy luôn ghi nhớ

8. Đừng "lướt sóng" cổ phiếu

Bí quyết để thu lợi nhuận lớn của Warrent là mua một cổ phiếu trong dài hạn, nhiều khi cả thập kỷ.

Có hai nguyên tắc: một là nếu bạn mua một cổ phiếu với giá thấp hơn giá trị thực, nó sẽ sớm trở về giá trị thực. Hai là nếu bạn mua cổ phiếu của một công ty tuyệt vời, giá trị của công ty sẽ tích lũy và tăng theo cấp số nhân khi bạn giữ nó trong thời gian dài.

Hiếu Đỗ

Thứ Bảy, 3 tháng 2, 2018

KỸ THUẬT VIẾT BÀI – GHI CHÉP kỹ năng ghi chép

Sách báo là nguồn tư liệu luôn sẵn có vào lúc nào tham khảo cũng được. Nhưng khi tìm kiếm thông tin từ lời nói, cần phải nắm bắt được những câu nói thoáng qua.

1. Khó khăn
Mào đầu: khó mà ghi chép cho đúng. Chỉ có sự rèn luyện thường xuyên, cùng với việc tự phê bình và ý thức tự hoàn thiện mới giúp chúng ta làm tốt công việc này.

Chúng ta có tốc độ nói trung bình 150 từ/phút, trong khi chỉ có thể viết được 27 từ/phút. Xét về mặt sinh lý, chúng ta không thể ghi lại hết những gì nghe thấy. Vì vậy, cần có sự lựa chọn.

Trí tuệ của chúng ta phải tiến hành cùng lúc các hoạt động: nghe, hiểu, phân tích, lựa chọn, viết.

2. Ngữ cảnh ghi chép
Những ghi chép này sẽ dùng làm thông tin chính hay thông tin bổ sung hay chưa rõ mục đích? Ghi chép sẽ được dùng làm gì? Nó được dành cho ai? Sẽ phải viết một thông tin ngắn gọn hay một bài đầy đủ?

Ba tình huống thường hay xảy ra:

(1) Lời tuyên bố của một diễn giả: tham luận, diễn văn, hội nghị…
(2) Hội họp: nhiều người phát biểu, trao đổi.
(3) Trò chuyện hoặc phỏng vấn: hỏi và trả lời.

3. Chuẩn bị trước
Đừng coi nhẹ việc chuẩn bị các phương tiện làm việc cũng như về mặt kiến thức. Biết trước sẽ giúp chúng ta hiểu dễ dàng hơn và chú ý hơn. Hãy chuẩn bị ít nhất những gì bạn có được điểm mốc. Nếu đó là một cuộc tranh luận, hãy tìm hiểu thông tin về những nhân vật chủ chốt. Hãy đọc tất cả những tài liệu được nộp trước ngày khai mạc (chương trình, diễn văn, lời giới thiệu…). Xác định rõ mình muốn gì: muốn đào sâu mọi vấn đề hay chỉ một vài chủ đề. Ghi chép sẽ khác nhau.

4. Trong khi diễn ra cuộc phỏng vấn, hãy chú ý lắng nghe
Một số thông tin cần được ghi lại một cách chính xác: số liệu, tên riêng, ngày tháng… Ghi lại tất cả và xoá hết đi khi viết, còn hơn là bị thiếu đúng thông tin quan trọng. Trong trường hợp nghe thuyết trình về một chứng minh, hãy nghĩ đến việc ghi lại các bước lô-gíc. Không hiếm trường hợp sau này đọc lại mới thấy phép chứng minh đó bí hiểm vì thiếu một vài điểm bản lề.

Nếu bạn không nắm được mạch của một lập luận hoặc bỏ qua một thông tin quan trọng, đừng quên đánh dấu “điểm trắng” này bằng  một dấu “?” ở bên lề hoặc bất kỳ dấu hiệu nào khác do bạn chọn, để giúp bạn nhớ rằng cần phải nhanh chóng lấp đầy lỗ hổng này.

Để ghi chép nhanh, cách nào cũng tốt cả: viết tắt, tốc ký. Mỗi người có một cách riêng. Tuy nhiên, cố gắng chỉ ghi những chữ có nghĩa. Đừng chép từng từ một.

5. Lập bảng hoặc ô chữ cho các ghi chép
Bảng giúp chúng ta đọc một cách nhanh chóng các dữ liệu. Chúng ta sẽ đưa vào đó thông tin cần nhớ, bằng cách liên kết chúng lại với nhau, từ đó sẽ xuất hiện sự tương đồng, những mâu thuẫn, hoặc sự phát triển.

6. Biết cách khai thác những gì ghi chép được
Sau một thời gian tương đối ngắn, cần phải đọc lại những ghi chép, làm sáng tỏ, hoàn thiện chúng, đánh dấu những điểm mấu chốt, thậm chí viết lại để cho bài viết được sáng sủa. Khi thời gian chưa quá lâu, trí nhớ giúp chúng ta sửa chữa một số thiếu sót, lập nên những mối quan hệ lô-gíc, trình bày chi tiết một ví dụ…

Nếu bạn không sử dụng đến những ghi chép để viết một bài, một nhận định…, chúng có thể trở thành không thể đọc và không thể hiểu được, nếu ngay sau khi ghi bạn không tìm cách làm sáng tỏ chúng.

Theo Fabienne Gerault-ESJ, dịch giả: Nguyễn Thị Vân Anh

KỸ NĂNG VIẾT TÍT CHO BÁO IN Một tít cần đảm bảo 4 yêu cầu sau: - Trung thực - Hẫp dẫn - Chính xác - Trình bày đẹp

Một tít cần đảm bảo 4 yêu cầu sau:
- Trung thực
- Hẫp dẫn
- Chính xác
- Trình bày đẹp

Tính trung thực

Tít phải phản ánh trung thực nội dung và sắc thái của câu chuyện và phải phù hợp với ảnh và/hoặc đồ họa kèm bài.Bài viết về vấn đề gì và mào đầu của bài viết như thế nào? Lấy ý tưởng từ mào đầu (vấn đề chính của câu chuyện) để viết tít nhưng KHÔNG đơn thuần sao chép lại mào đầu.Đây là một câu chuyện vui, buồn, nghiêm túc hay nhẹ nhàng? Câu chuyện về một cá nhân hay là tin về một chính sách của chính phủ? Đây là tin thời sự hay một bài? Hãy cố gắng viết tít đúng với sắc thái của câu chuyện và tính chất của bài viết.Nếu có ảnh hoặc đồ họa kèm bài, phải đảm bảo rằng tít phản ánh đúng nội dung ảnh và đồ họa. Điều này đặc biệt đúng trong trường hợp có ảnh kèm bài vì các kết quả nghiên cứu cho thấy hầu hết độc giả sẽ nhìn ảnh trước tiên khi đọc trang báo. Sau đó họ đọc tít và rồi mới bắt đầu đọc bài báo.

 

Nếu bài có tít phụ thì tít phụ phải phù hợp với tít chính và cùng sắc thái với tít chính, dù nội dung của tít chính và phụ hoàn toàn khác nhau.

Tính hấp dẫn

Tít phải thu hút được độc giả, làm họ muốn đọc bài viết, vì vậy hãy dùng ngôn từ sắc sảo và hấp dẫn.

 

Lựa chọn từ ngữ cho tít là vấn đề đóng vai trò quyết định trong việc thu hút độc giả đọc bài viết đó. Vì số lượng từ dành cho tít không nhiều, phải đảm bảo từng từ đều đáng giá. Khi bạn đọc bài viết, hãy viết ra những từ có thể dùng cho tít.

 

Vì chỗ trên trang báo dành cho tít rất hạn chế nên phải tiết kiệm từ. Tránh dùng hai từ khi có thể dùng một từ. Các nhà báo cũng thường có xu hướng dùng những từ bóng bảy để gây ấn tượng cho độc giả. Cần tránh dùng từ bóng bảy khi có thể dùng từ đơn giản mà hiệu quả vẫn vậy. Trên thực tế, hầu hết độc giả là những người bình thường và bận rộn, họ muốn đọc ngôn từ đơn giản, dễ hiểu và không phải mất thời gian để nghĩ về chúng.

 

Tránh dùng các câu sáo rỗng. Nên nhớ độc giả không hề quan tâm tới trình độ sử dụng ngôn ngữ của phóng viên mà họ quan tâm tới bản thân tin tức.

 

Tránh chơi chữ, vì nó có thể phản tác dụng, đặc biệt đối với các đầu đề tin (đối với bài, hoặc một số phóng sự đặc biệt thì có thể chơi chữ). Nhưng nếu muốn chơi chữ thì phải đảm bảo dùng đúng cách.

 

Hãy độc đáo khi dùng từ. Có một số từ thường được báo chí sử dụng quá nhiều trong tít. Nên tránh dùng những từ như vậy thì tít sẽ độc đáo hơn.

 

Nên tránh dùng các từ viết tắt và nhiều dấu chấm, phẩy trong tít vì trông rối mắt và khó hiểu.

 

Dùng động từ chủ động thay vì bị động. Điều này giúp tít ngắn gọn hơn và mạnh hơn.

 

Viết đơn giản và đảm bảo rằng tít có nghĩa rõ ràng. Tránh đưa những thông tin phức tạp và các con số không cần thiết vào tít.

 

Nhờ đồng nghiệp góp ý kiến và nghiêm túc tiếp thu ý kiến của họ. Nếu họ thấy rằng tít bài rất hay nhưng chẳng có nghĩa gì thì nhiều khả năng độc giả cũng cảm thấy như vậy.

Tính chính xác

Tít phải chính xác. Chính xác ở đây bao hàm cả về nội dung, chính tả, ngữ pháp… Nếu tít của bài báo sai, độc giả sẽ nghĩ rằng toàn bộ bài báo cũng sai.

 

Trước hết, phải đảm bảo chắc chắn rằng nội dung của tít là chính xác. Ngày tháng, số liệu, sự kiện… phải chính xác tuyệt đối như thông tin nêu trong bài.

 

Kiểm tra và kiểm tra lại tất cả, kể cả chính tả, đặc biệt là họ tên. Khi đã viết xong tít và kiểm tra lại mọi thứ cẩn thận, hãy kiểm tra thêm một lần nữa cũng không thừa.

Hình thức đẹp

Tít phải vừa vặn với khoảng trống dành cho tít trên trang báo, không được nén hoặc dãn chữ. Tít trông phải đẹp mắt và hợp với các tít khác trên trang báo và các tít phụ.

 

Cần biết tít của bạn sẽ được dành bao nhiêu chỗ trên trang báo và hãy viết tít vừa vặn với khoảng trống đó. Đừng co hoặc kéo dãn chữ trên tít cho vừa với khoảng trống và phải biết rõ chỗ ngắt dòng là ở đâu (đối với đầu đề dài 2, 3 dòng), vì đôi khi ngắt dòng không đúng từ sẽ làm tít rất khó đọc.

 

Hãy xem xét tới phần trình bày của bài báo/trang báo, nên làm việc trước với biên tập viên dàn trang để viết tít bài báo của bạn hợp với các đầu đề khác, các đầu đề phụ và ảnh.

(Lược dịch bài giảng của Katherine McKinley, giảng viên lớp Phóng viên viết tin đối ngoại) – Nguồn: Baochivietnam

KỸ NĂNG VIẾT BÀI – VIẾT SAPO HIỆU QUẢ Chức năng của sapô

Chức năng của sapô
- Hoàn thiện tít, bằng cách nói rõ chủ đề bài báo và góc độ mà bạn lựa chọn xử lý. Giúp độc giả hình dung bài báo sẽ nói gì.
- Tóm tắt thông tin, bằng cách đưa ra thông tin chủ yếu nếu cần phải dừng lại ở đó.
- Giải thích bài báo, bằng cách chỉ ra tại sao tác giả chọn viết về sự kiện hay hiện tượng này. Ở đây cần vận dụng luật xa gần để giúp độc giả hiểu rằng bái báo có thể liên quan đến họ và họ sẽ được lợi khi đọc nó.
- Nêu rõ hoàn cảnh, đặc biệt với thể loại phỏng vấn, điều tra dài kỳ, bài viết về sự việc thời sự đã qua. Đối với một bài viết nhiều kỳ, sapô gợi lại những kỳ trước. Với phỏng vấn, nó giới thiệu vắn tắt người được phỏng vấn và gợi vấn đề mà người đó đề cập đến.
- Thông báo bố cục: đây là một cách phát triển thông điệp cốt lõi của bài báo mà tỏng tít đã nhắc đến. Rất cần thiết với những độc giả đọc nhanh, bởi cách này rõ ràng.
- Mời đọc: việc lựa chọn từ ngữ và cấu trúc câu rất quan trọng trong sapô. Nếu khô khan quá thì sẽ khiến độc giả nản lòng.
- Sapô là một yếu tố đập vào mắt độc giả, nằm giữa tít và bài báo, quan trọng trong việc trình bày trang. Dùng co chữ khác và to hơn chữ trong bài báo, để cân bằng phần chữ, phần trắng và phần minh họa một trang báo.

Hai loại sapô

Sapô có tính thông tin hay khơi gợi hoặc chứa đựng ít nhiều cả hai yếu tố, giống như tít.

Sapô có tính thông tin trả lời một cách đầy đủ nhất có thể được cho các câu hỏi tham khảo, nhắc lại góc độ của bài báo bằng cách làm rõ nó. Đó là sapô – vua đối với các nhật báo, báo ra định kỳ, báo của các cơ quan thể chế hoặc doanh nghiệp. Đây là loại sapô giản dị, trung lập, nghiêm túc.

Với sapô có tính khơi gợi, các sự việc đôi khi được coi là đã được biết đến. Sapô ở đây đưa ra ý tưởng chung của bài báo, góc độ và giọng điệu của bài báo. Thích hợp với phóng sự, chân dung, một số thể loại phỏng vấn và bài tổng hợp viết cho các tạp chí.

Lúc nào cần viết sapô, độ dài như thế nào?

Nhất thiết phải viết sapô khi bài báo đủ dài (hai trang, thậm chí ngắn hơn). Độ dài của sapô phụ thuộc độ dài của bài báo. Một số phóng viên có thói quen viết sapô trước khi viết bài, điều này giúp họ xác định rõ góc độ xử lý hoặc đặt mình trong cùng một “tông” với bài viết. Một số khác viết sapô sau, nhất là khi phụ thuộc vào vị trí của bài trên makét. Đôi khi sapô do một biên tập viên khác viết. Cẩn thận với những sapô giả (không được viết) mà thật ra là phần đầu của một bài báo được trình bày đồ họa khác đi.

(Fabienne Gérault, Đại học Báo chí Lille, Pháp)/ Nguồn: Baochivietnam.com.vn

KỸ NĂNG VIẾT BÀI CHO TẠP CHÍ Có hai yếu tố chung cho tất cả các bài viết cho tạp chí, đó là bố cục và độ dài.

Bố cục
Một bài báo hay, cũng giống như một vở kịch hoặc một cuốn tiểu thuyết, có mở đầu, phần thân và phần kết. Khi đọc một bài báo như vậy, bạn sẽ nhận thấy tác giả biết mình đang đi tới đâu và anh ta đã dự kiến được phần kết trước khi bắt đầu viết đoạn đầu tiên.

Lời khuyên 1: Khi đọc phần ghi chép của mình, bạn hãy tìm ra thông tin có thể làm phần mào đầu và thông tin có thể làm tít phụ. Nếu có thể tìm được những thông tin này thì bạn có thể viết bài nhanh hơn nhiều. Nhiều bài báo hay kết thúc bằng cách nhắc lại một điểm đã đề cập trong mào đầu. Cách viết như vậy giúp bài báo có tính nhất quán.

Lời khuyên 2: Dành nhiều thời gian cho phần mào đầu. Tất nhiên đây là đoạn quan trọng nhất của bài báo và nếu mào đầu hay thì nhiều khả năng phần còn lại của bài báo sẽ suôn sẻ.

Lời khuyên 2a: Đối với một bài ngắn 100 dòng (2 cột) hoặc ít hơn, bạn phải vào đề câu chuyện càng sớm càng tốt. Điều này có nghĩa là chậm nhất phải nói được phần cốt yếu của câu chuyện vào phần cuối của đoạn một hoặc phần đầu của đoạn hai. Bạn không có thời gian để miêu tả hay phân tích dài dòng. Dưới đây là một ví dụ về một bài báo hai cột có mào đầu hay:

Một vũ khí siêu âm dưới hình thù một chiếc ống nhòm đã gây choáng váng cho cuộc đua ngựa nổi tiếng Royal Ascot, khiến con chiến mã hất ngã người đua và thua cuộc. Hành động bẩn thỉu này hóa ra là một âm mưu rửa tiền buôn lậu ma túy. Điều tưởng như một âm mưu trên đường đua này lại là tiêu điểm của một phiên tòa hình sự mở tại Luân Đôn vào tuần trước.


Lời khuyên 2b: Đối với những bài dài hơn, khoảng 150 dòng (3 cột) hoặc hơn, bạn có thể thử viết một mào đầu miêu tả một khung cảnh có thể cho độc giả biết sắc thái của sự kiện. Ví dụ:

Khi cơn mưa giấy kim tuyến đổ từ trên trời xuống, nhà tiểu thuyết nổi tiếng nhất Peru bước lên một sân khấu ọp ẹp ở trung tâm Lima. Trước mặt ông, đám đông chừng 25.000 người đang vẫy cờ đỏ-trắng của Peru và hát: “Tự do! Tự do! Tự do!” và sau đó họ bắt đầu hét tên ông “Mario! Mario! Mario!”


Lời khuyên 2c: Cũng có thể mở đầu bằng một câu chuyện. Ví dụ:

Khi đang còn là một học sinh trung học ở Chicago, Bob Fosse đã tiên đoán cuộc đời mình sẽ thú vị nhưng ngắn ngủi. “Tôi luôn nghĩ rằng tôi sẽ chết ở tuổi 35” ông nhớ lại – “Điều này thật lãng mạn. Mọi người sẽ tiếc thương tôi: “ôi! một tài năng trẻ!”


Lời khuyên 2d: Bạn cũng có thể bắt đầu bằng một câu trích dẫn, nhưng câu nói này phải nêu được ý. Ví dụ:

Napoleon từng nói: “Một đội quân đi chinh chiến bằng cái dạ dày của mình.” Nhưng đó là trước khi dăm-bông hộp được sáng chế.


Lời khuyên 2e: Cần tránh mào đầu bắt đầu bằng một thời gian trong quá khứ. Đừng viết “Vào ngày 4/7/1960, lá cờ của Mỹ lần đầu tiên đã được kéo lên tại pháo đài McHenry…” mà hãy viết “Ba mươi năm sau ngày lá cờ của Mỹ được kéo lên tại …”

Lời khuyên 2f: Cần tránh mở đầu với từ “đó là”, ví dụ như “đó là một đêm tối trời và mưa bão.” Không có gì sai khi dùng “đó là”, nhưng từ này thường được dùng quá nhiều.

Lời khuyên 3: Phác thảo bài viết. Một số phóng viên giàu kinh nghiệm không cần phác thảo trên giấy trước khi viết, đặc biệt là đối với một bài ngắn, nhưng hầu hết phóng viên làm việc này. Chỉ cần một danh sách đơn giản các vấn đề được viết theo trật tự mà bạn dự kiến sẽ đề cập là đủ. Việc mất thời gian xây dựng trình tự cho bài viết sẽ tiết kiệm cho bạn rất nhiều thời gian khi thực sự bắt tay vào viết, bởi vì rất nhiều bài báo, đặc biệt là những bài do bạn tự đi tìm tư liệu, cần phải sắp xếp các sự kiện không liên quan với nhau theo một trình tự. Khi đã dựng được khung cho mớ thông tin hỗn độn thì bạn sẽ dễ dàng quyết định giữ lại thông tin gì, và loại bỏ thông tin gì.

Lời khuyên 3a: Trước khi viết phác thảo, hãy quên hẳn quá trình đi thu thập thông tin và cố gắng xem xét câu chuyện với tư cách là một độc giả không biết gì (hoặc một biên tập viên). Hãy chọn ra những sự kiện, những khía cạnh và những kết luận của câu chuyện mà bạn cho rằng sẽ hữu ích nhất cho một người không hiểu biết gì về chủ đề này. Bằng cách tách mình khỏi quá trình thu thập thông tin, bạn có thể tránh được việc bị rối trước đống thông tin do chính mình thu được. Bạn cũng có thể tìm ra những thuật ngữ hoặc tình huống cần phải giải thích thêm cho độc giả.

Lời khuyên 3b: Việc phác thảo bài viết giúp bạn khống chế số lượng từ của bài báo. Một đoạn trung bình của một bài trong tạp chí TIME được giới hạn trong khoảng 20 dòng. Nếu bạn được giao viết một bài 100 dòng, bạn chỉ được viết năm đoạn. Theo định nghĩa thì mỗi đoạn chỉ được đề cập tới một vấn đề nên bạn sẽ có 5 vấn đề quan trọng. Trừ đoạn mào đầu, bạn còn bốn đoạn. Vậy nên khi xem lại phần ghi chép của mình, hãy chọn ra 4 vấn đề quan trọng bạn muốn đề cập và sắp xếp chúng theo một trật tự logic. Đây chỉ là một gợi ý. Có thể bạn có những phương pháp hay hơn của riêng mình.

Lời khuyên 3c: Trong một bài dài 100 dòng hoặc hơn, bạn nên dành một hoặc hai câu giải thích cho độc giả biết tại sao bài báo này lại quan trọng và tại sao độc giả nên đọc nó. Câu “quảng cáo” này thường nằm ở đoạn hai hoặc đoạn ba của bài viết. Bạn phải chèn câu “quảng cáo” này vào mà vẫn giữ mạch bài viết. Đối với các bài 150 dòng hoặc hơn, hoặc những bài về các vấn đề phức tạp, thì cần phải có riêng một đoạn tự “quảng cáo”.

Độ dài

Các bài của tạp chí thường rất ngắn. Vì vậy phóng viên buộc phải nén thông tin vào rất ít dòng. Điều này có nghĩa là không có chỗ cho các câu văn hoa sáo rỗng.

Lời khuyên 4: Cố gắng viết càng cô đọng càng tốt, cố hết sức để chọn lựa những thông tin phù hợp. Và cần phải rõ ràng. Tránh những câu không có ý nghĩa hoặc không có thông tin

Nếu bạn không muốn bị biên tập viên đảo lộn bài viết của mình, hãy viết bài với những thông tin cụ thể và xác thực tới mức không thể nào thay đổi bài viết mà không giảm đáng kể sức nặng của câu chuyện.

Một số lời khuyên khác

- Không đưa các thông tin quan trọng vào các mệnh đề phụ.
- Nên chọn câu chủ động hơn là bị động.
- Không kết thúc bài viết bằng một câu trích dẫn nếu có thể tránh được. Một cách hay hơn để kết thúc là nêu lên một sự trớ trêu, hoặc một kết luận thông minh hay một sự kiện thú ví gợi mở về những sự kiện xảy ra tiếp theo.
- Hãy chú ý khi dùng trạng từ. Hầu hết trạng từ chỉ có nghĩa nhấn mạnh như trong câu “Đó là một đêm rất tối trời và mưa bão.” Từ rất ở đây mang ít ý nghĩa.
- Tránh lặp lại từ. Điều này nghe có vẻ hiển nhiên, nhưng rất nhiều người viết giỏi vẫn mắc phải điều này do không chú ý. Tất nhiên cũng rất nực cười nếu bài viết dùng một loạt từ đồng nghĩa cho một từ quan trọng xuất hiện liên tục trong bài viết, nhưng bạn phải quyết định việc lặp lại từ ở mức độ nào là hợp lý. Đọc to bài viết của mình, tai thường phát hiện ra các từ lặp mà mắt bạn đã bỏ qua.
- Khi dẫn một câu trích trực tiếp, tránh đưa câu trích lặp lại thông tin đã viết. Ví dụ: Các quan chức Mỹ, nhắc lại lời kêu gọi của chính phủ về việc chấm dứt tình trạng lặp lại từ, tuyên bố vào tuần trước rằng “dùng một từ hai lần trong một đoạn văn là không được”. Trong trường hợp này đoạn trích trong ngoặc thuần túy nhắc lại câu giới thiệu. Cách giải quyết hoặc là bỏ câu giới thiệu, hoặc bỏ câu trích.
- Lại nói về trích dẫn, mỗi bài viết nên có vài câu trích. Nói chung, các câu trích ngắn thì hay hơn câu dài. Và càng nhiều trích dẫn càng hay, nhưng sẽ là thừa nếu hơn một người nói về cùng một quan điểm. Các câu trích làm bài viết sống động và hấp dẫn hơn. Tránh những câu trích khẳng định những điều hiển nhiên.
- Khi liệt kê sự việc, đặt chúng theo một thứ tự nhất định: thứ tự chữ cái, thứ tự thời gian,….
- Đọc tạp chí. Việc này sẽ giúp bạn tham khảo cách các nhà báo khác xử lý câu chuyện và các vấn đề trong câu chuyện tương tự như các vấn đề bạn đang phải đối mặt.
- Cuối cùng: Viết lại, viết lại và viết lại. Một bài viết sẽ hay hơn mỗi lần bạn viết lại và thà rằng bạn viết lại để bài viết hay hơn hơn là dành công việc này cho các biên tập viên./.

(Don Morrison, biên tập viên của tạp chí TIME) – Nguồn: Baochivietnam.com.vn

KỸ NĂNG VIẾT BÀI – 13 NGUYÊN TẮC CỦA FINANCIAL TIMES

Đây là những nguyên tắc của một tờ báo hàng đầu thế giới. Hãy đọc để làm giầu kỹ năng của bạn nha !

1/ Cố gắng đưa thông tin ai, cái gì, ở đâu, tại sao, khi nào, như thế nào, bao nhiêu ngay trong 3 đoạn đầu tiên của tin.

2/ Dùng từ thật chuẩn xác và không dùng từ thừa. Viết các câu ngắn, từ ngắn, thay vì câu dài, từ dài. Hãy rút thông tin quan trọng nhất lên câu đầu tiên của tin trong vòng 14-20 chữ (không vượt quá 25 chữ). Hãy dùng thì chủ động thay vì dùng bị động.

3/ Nên dùng dấu chấm hết câu nhiều hơn các loại dấu câu khác. Dùng liên từ một cách phù hợp ở các đầu đoạn.

4/ Đoạn đầu tiên của tin không vượt quá 40 từ. Ý nghĩa của mỗi đoạn là ở nội dung bên trong đó, chứ không phải ở độ dài.

5/ Hãy sử dụng ngôn ngữ hàng ngày (dễ hiểu), không phải ngôn ngữ của các chính trị gia, luật sư hay các nhà kinh tế học. Hãy giải thích một cách ngắn gọn và phù hợp những gì mà có thể độc giả không hiểu.

6/ Không được để ý kiến cá nhân chi phối nội dung tin. Không được nói độc giả nên nghĩ gì và làm gì.

7/ Cung cấp sớm trong tin về chức năng của (các) tổ chức mà bạn đang viết. Đây là việc của phóng viên, chứ không phải của biên tập viên.

8/ Sử dụng càng ít từ mang tính trừu tượng càng tốt. Hãy sử dụng từ có ý nghĩa cụ thể, rõ ràng.

9/ Sử dụng các câu trích, dẫn (quote) một cách chính xác, đặc biệt là ở tít của tin.

10/ Hãy chú ý việc đang viết tin, bài cho trang báo nào. Các từ viết tắt có thể được chấp nhận đối với các trang tài chính hay thị trường. Các trang tin hay bài (features) thì cần có những giải thích rõ ràng hơn.

11/ Đừng sử dụng từ ngữ mang tính chuyên môn trong tin, nó sẽ khiến độc giả mất tập trung và hầu hết những từ này là không cần thiết.

12/ Gần một nửa độc giả của Thời báo Tài chính sống ở ngoài nước Anh. Vì vậy, tránh dùng các từ “chúng ta” hay “ở đây” khi nói về nước Anh. Tương tự như vậy, chú ý đến cách diễn đạt mùa hay múi giờ.

13/ Luôn để ý đến khả năng bị kiện vì nội dung tin bài. Hãy chuyển tin bài cho luật sư nếu bạn nghĩ có nguy cơ bị kiện.

 

Nguồn:  Baochivietnam.com.vn (Financial Times Style Guide)

KỸ NĂNG VIẾT BÀI – CÁCH ĐƯA TIN VỀ CÁC CUỘC HỌP, HỘI NGHỊ

Đưa tin về cuộc họp

Nếu chính phủ hoặc cơ quan hoạch định chính sách tổ chức cuộc họp thì phóng viên cần tập trung xem trong cuộc họp có hành động gì và tác động của nó với độc giả thế nào. Có bầu bán gì không? Có phải ủy ban gợi ý tăng lương cho giáo viên không? Hay tăng thuế đối với các cửa hàng? Hay là thông qua ngân sách mới? Nếu không có hành động gì thì phải tìm hiểu lý do tại sao hoặc tập trung vào tranh luận đã diễn ra tại cuộc họp đó.

Theo cuối “Cẩm nang viết tin” của Peter Eng và Jeff Hodson, do Quỹ Tưởng niệm Báo chí Đông Dương phát hành, bài viết về cuộc họp nên có các yếu tố như sau:

- Ai chủ trì cuộc họp?
- Mục đích của cuộc họp?
- Có hành động gì?
- Vì sao có hành động?
- Bình luận của những người tham gia/quan sát?
- Ai sẽ bị ảnh hưởng bởi hành động đó, và bình luận của họ?
- Nếu chưa có hành động gì thì hãy xem có sự nhất trí rằng cần phải có hành động hay không?
- Nếu không có hành động thì có ai nói điều gì quan trọng hay đáng chú ý không?
- Hoàn cảnh của vấn đề mà họ thảo luận?

Phần mào đầu dưới đây lấy từ một tờ báo tiếng Lào, cho chúng ta biết ai ở hội nghị và chủ đề chung mà họ thảo luận là gì. Nhưng lại không nói họ thảo luận như thế nào về chủ đề đó. Đây là một lỗi thường gặp ở các nhà báo Đông Nam Á.

Đại tá Buuasieng Champaphanh, chủ nhiệm tiểu ban của Lào và thư ký tiểu ban của Thái Lan, thiếu tướng Serirath Thinrath cùng nới với báo chí Lào và Thái Lan về tình hình ở Vang Tao, xảy ra hôm 3/7 trong một Hội nghị của Ủy ban Gìn giữ An ninh Biên giới Lào-Thái Lan.

Sau đó trong tin, chúng ta biết thêm về tình hình: “Bọn thảo khấu có vũ trang đã tấn công một đồn biên phòng và bắt các quan chức hải quan làm con tin.” Vị đại tá Lào cho biết quân đội hai nước đang hợp tác để gìn giữ hòa bình ở biên giới. Nhưng thông tin đó lẽ ra phải đưa lên mào đầu mới phải.

Dưới đây là toàn văn một tin khác, lấy từ một tờ báo tiếng Anh của Lào:

Các em gái hút thuốc nhiều hơn

Tại cuộc họp một ngày để hoạch định chính sách quốc gia về kiểm soát thuốc lá ở Lào, diễn ra tại Khách sạn Lào Plaza hôm 24/7, Tiến sĩ Somchai Pholsena, giám đốc Trung tâm Giáo dục Thông tin Sức khỏe, cho biết số thanh niên mới lớn hút thuốc – đặc biệt là các em gái, đã tăng lên.

Cuộc họp được Cơ quan Cứu trợ Phát triển Adventist tài trợ và có sự tham gia của 40 đại biểu từ Bộ Y tế và ngành liên quan. Một số đại diện của các cơ quan quốc tế cũng có mặt và cuộc họp do Thứ trưởng Y tế chủ trì.

Chương trình nghị sự gồm có thảo luận và báo cáo về tình hình và việc kiểm soát hút thuốc lá trên thế giới nói chung và ở Lào nói riêng, tác động xấu của thuốc lá tới sức khỏe, thông tin về nhập khẩu và thuế thuốc lá, các chiến lược tương lai và chính sách kiểm soát thuốc lá.

Ở vùng đô thị, 25% đàn ông và 1,5% phụ nữ Lào hút thuốc. Ở vùng nông thôn, 60% đàn ông và 30% phụ nữ hút thuốc. 70-90% những người hút thuốc ở Lào là người dân tộc thiểu số.

Lào có hai nhà máy thuốc lá sản xuất ra sản phẩm mang nhãn hiệu Adeng và Dokmeydeng. Hai đơn vị này nhập khẩu thuốc lá nhãn hiệu 555 và Marlboro./.

Phần mào đầu nói rằng mục đích của cuộc họp là lập ra chính sách kiểm soát việc hút thuốc lá. Nhưng đọc từ đầu đến cuối tin chẳng có chỗ nào chỉ ra được là cuộc họp đã đạt được cái gì. Cuộc họp có đưa ra chính sách nào không? Bất kỳ chính sách mới nào cũng tác động tới nhiều người. Nếu cuộc họp không đưa ra được một chính sách nào thì vì sao nó thất bại?

Phần mào đầu có một số ý tốt: Đã kể ra được một câu nói hay tại cuộc họp. Nhưng thông tin đó không hề được giải thích trong phần còn lại của tin. Vì sao lại có nhiều trẻ em gái hút thuốc hơn? Số trẻ em gái hút thuốc tăng bao nhiêu? Có biện pháp kiểm soát nào được bàn luận tại cuộc họp không?

Tin này nói cho độc giả biết chương trình nghị sự của cuộc họp nhưng không nói những ý kiến chính thức được đưa ra là gì. Các thành viên của cuộc họp có đồng ý với các ý kiến đưa ra hay không?

Tin này cũng cho chúng ta biết một vài thực tế về tỷ lệ người hút thuốc và nhãn hiệu thuốc. Nhưng hoàn cảnh chính lại thiếu: Chính sách kiểm soát thuốc lá hiện nay là gì? Bối cảnh là gì? Vì sao chính phủ lại quan tâm giải quyết vấn đề này?

Hãy theo dõi một bài viết (sẽ cập nhật) về một cuộc họp ngoại giao lớn, xem cái nào khó đưa tin hơn và khó viết hơn.

Đưa tin về hội nghị

Hội nghị khó đưa tin. Hội nghị thường được các học giả, các tổ chức phi chính phủ, các nhóm chuyên viên và chính phủ tổ chức nhằm trao đổi ý kiến và thường có ít hoặc không có hành động nào được đưa ra.

Nếu hội nghị có một người phát biểu chính thì lời bình của người đó có thể lấy làm chủ đề tập trung cho bài viết. Nếu nhiều đại biểu đưa ra các giải pháp cho một vấn đề thì những giải pháp đó là chủ đề của bài viết. Phóng viên cần tìm cách nói chuyện với các đại biểu trong giờ giải lao, đề nghị họ nói rõ ý kiến của mình đối với một vấn đề nào đó.

Hội nghị không phải lúc nào cũng cho ra được những tin, bài hay, nhưng đó là nơi phù hợp để gặp các chuyên gia và nói chuyện về ý tưởng viết tin, bài.

Cũng giống như khi đưa tin về cuộc họp, cần tránh kiểu chỉ liệt kê trong phần mào đầu về ai, ở đâu và khi nào. Kiểu như tin dưới đây lấy từ một tờ báo tiếng Việt:

Hội nghị kiểm điểm hai năm (1999-2000) chiến dịch chống ma túy và các tệ nạn của các công đoàn viên do Liên đoàn Lao động Việt Nam tổ chức, đã kết thúc vào ngày 20/3 ở Quảng Trị.

Sau đó, tin này trích dẫn một quan chức hàng đầu nói rằng mà túy và “tệ nạn xã hội” không giảm vì các công đoàn viên không cảm thấy bức xúc về nó. Ông đề nghị cần phải có các biện pháp chỉnh đốn. Những ý kiến này lẽ ra phải đưa lên phần mào đầu mới phải./.

 

Nguồn: Baochivietnam.com.vn

Các cách mở đề cho bài viết theo Cẩm nang viết tin – Peter Eng và Jeff Hodson

Có hai loại mở đề: mở đề trực tiếp và mở đề gián tiếp. Mở đề trực tiếp cho độc giả thấy ngay ý chính của câu chuyện – ngay trong câu đầu tiên. Mở đề gián tiếp thường bắt đầu với một đoạn kể lại một giai thoại nào đó, hay thí dụ về một người trong một tình huống đặc thù, hay mô tả về quang cảnh. Tất cả đều làm đậm nét thêm chủ đề chính của câu chuyện hoặc xác định xem câu chuyện sẽ diễn biến trong một bầu không khí như thế nào. Sau đó, người viết cho độc giả biết ý chính là gì.

Phóng viên dùng loại mở đề nào tùy theo việc họ định viết tin thời sự hay phóng sự.

Mở đề trực tiếp

Mở đề trực tiếp dùng cho tin thời sự là hay nhất. Thông thường, loại mở đề này chứa đựng dữ kiện quan trọng nhất về những gì xẩy ra, chẳng hạn như điểm quan trọng nhất trong 5 chữ W và chữ H. Mở đề hay nhất là lối dùng Chủ ngữ-động từ-tân ngữ. Trong tiếng Anh, một đoạn mở đề cho tin thời sự không nên dài quá 25 chữ. Câu này cần phải trong sáng và gọn gàng.

Hãy xem đoạn mở đề này trên tờ Vientiane Times (Thời báo Vien Chăn) tại Lào: “Chính phủ Nhật Bản đã đồng ý tài trợ cho dự án xây dựng đường nông thôn thuộc tỉnh Houaphan nằm trong chương trình thanh toán cây thuốc phiện.”

Đoạn mở đề cho thấy Who (ai) (chính phủ Nhật Bản), What (việc gì) (đồng ý tài trợ cho việc xây dựng đường nông thôn), Where (ở đâu) (tỉnh Houaphan), Why (tại sao) (để thanh toán cây thuốc phiện)

Đoạn mở đề sau đây trên tờ Bangkok Post (Bưu điện Bangkok): “Sở Bưu chính và Viễn thông hôm qua đã từ chối cấp giấy phép cho công ty World Star TV phát hình trên 36 kênh sử dụng kỹ thuật số.”

Đoạn mở đề cho thấy Who (Sở Bưu chính và Viễn thông và công ty World Star TV), What (Từ chối cấp giấy phép cho phát hình) và When (hôm qua).

Mở đề gián tiếp

Mở đề gián tiếp dùng cho phóng sự rất hay. Người viết thường bắt đầu với một thí dụ hấp dẫn hay một giai thoại về một người hay diễn biến để minh họa cho phần chính câu chuyện. Làm như vậy sẽ lôi cuốn người đọc vào câu chuyện.

Nhưng nếu dùng mở đề gián tiếp, phóng viên cần phải đi tới ý chính của câu chuyện trong vài đoạn đầu, nếu không, độc giả sẽ cảm thấy hoang mang không hiểu phóng viên muốn nói gì và tại sao họ lại phải đọc bài viết đó.

Tất nhiên, có thể mở đầu bài phóng sự một cách trực tiếp với ý chính thay vì đưa ra thí dụ, giai thoại hay tả cảnh. Nhưng thường cách này không hữu hiệu vì không rõ ràng và không giúp cho người đọc dễ dàng tự đặt mình vào câu chuyện.

Về chuyện một phụ nữ nói vừa tìm được đứa con thất lạc, nhật báo The Nation (Dân tộc) của Thái Lan chọn lối mở đề gián tiếp:

“Huad Suaeng, 31 tuổi, đã không nhận ra bé gái gầy gò bẩn thỉu mà bà thấy đang ăn xin trên phố Phuket hồi tuần trước. Nhưng có một cái gì đó thôi thúc bà cho em đồng xu 10 baht.

Đứa trẻ nhìn bà chăm chăm mà không để ý gì đến tiền. ‘Mẹ?’ em bé gái hỏi khẽ, nước mắt lăn dài trên khuôn mặt lấm lem.

Chỉ một từ đó thôi – và chỉ một trong cả triệu lần gặp gỡ tình cờ – đã chấm dứt ba năm li biệt bi thảm từng làm tan nát hai cuộc đời.

‘Khi chúng tôi tới nơi, hai mẹ con vẫn còn ôm nhau khóc nức nở’, viên cảnh sát được bà Huad gọi tới đã kể lại.

Bé Kesorn Manpook, năm nay lên bảy, đã bị một băng đảng Campuchia bắt cóc tại nhà một người thân ở Khon Kaen. Bà Huad đau khổ đi tìm con khắp nơi nhưng rồi đã phải bỏ cuộc và không còn hy vọng gặp lại con gái nữa.”

Người viết đã bắt đầu bằng một cuộc gặp bất ngờ ngoài đường, tiếp đấy đi vào đề – cuộc tìm kiếm đằng đẵng của người mẹ.

Nếu bạn viết câu chuyện bằng cách mở đề trực tiếp thì có thể câu chuyện sẽ bắt đầu như thế này: “Một phụ nữ suốt ba năm ròng đi tìm đứa con gái thất lạc đã tìm thấy con bà hồi tuần trước khi em đang ăn xin bên lề đường Phuket.” Nhưng phần hấp dẫn của câu chuyện sẽ giảm hẳn đi.

Một cách thông thường để bắt đầu một bài về một khuynh hướng xã hội, tai họa hay điều gì đó gây ảnh hưởng đến nhiều người là mô tả một đoạn ngắn về một trong những người đó.

Điều quan trọng là cần phải biết những gì thuộc về đoạn mở đầu. Điều cũng quan trọng không kém là phải biết những gì không thuộc về đoạn mở đầu.

Tờ Phnom Penh Post đăng tải một bài báo về các gia đình nghèo lưu lạc đến tỉnh Ratakiri của Campuchia để làm việc trong những mỏ đá quý đầy nguy hiểm. Bài viết bắt đầu bằng cách mô tả về một người đi tìm đá quý: “Ở độ sâu 15 mét dưới lòng đất trong khe hầm nhỏ hẹp, điều Puy sợ nhất là ánh lửa leo lắt của cây nến anh cầm trong tay sẽ bị tắt đi, và anh sẽ bị nhấn chìm trong bóng tối dầy đặc.”

Một cách thông thường khác để bắt đầu một bài phóng sự là tả cảnh.

“CHIANGMAI, Thái Lan — Tại năm cửa ô của khu thành cổ ở Chiang Mai, người dân tụ tập để dự một buổi lễ cổ truyền gọi là Inthakhin. Các vị sư Phật Giáo trong những chiếc áo cà sa vàng nghệ cất cao lời cầu nguyện trong khi dân chúng dâng hương hoa và đèn nến để cầu mưa và xin một mùa bội thu.

Tuy nhiên, tiếng còi xe inh ỏi và tiếng máy xe đang bị tắc đường quanh các cửa ô này đã át hẳn tiếng cầu kinh và khói xe từ các ống xả xe hơi, xe gắn máy làm chẳng còn ai ngửi thấy mùi hương hoa thơm ngát nữa.”

Có các loại mở đề theo kiểu nói chuyện làm cho độc giả phải suy nghĩ và thu hút được sự chú ý của họ. Thí dụ, đoạn mở đầu của một bài báo nữa trên tờ The Nation:

“Hãy tưởng tượng đến một Bangkok mà không có cột điện và các đường dây điện thoại chằng chịt. Nếu không có ai đệ đơn chống đối, sự tưởng tượng trên có thể biến thành sự thật nhờ sáng kiến của Cơ quan hành chính thành phố Bangkok (BMA).

BMA có thể đã cấp giấy phép cho công ty xây dựng Mỹ Pro-Dive để xây các đường ngầm chôn những đường dây điện và dây điện thoại xấu xí xuống dưới đất. Kế hoạch này là một phần của BMA nhằm giữ cho chân trời thành phố được thoáng, sạch, tăng thêm vẻ đẹp cho thành phố.”

Đừng ‘chôn vùi’ đoạn mở đề

Khi viết tin thời sự, nhiều phóng viên quên đặt điểm chính hay khía cạnh chính của câu chuyện lên phần đầu. Chẳng hạn, họ có thể bắt đầu tin về một cuộc họp với tên tuổi những người tham dự thay vì về những gì diễn ra trong cuộc họp. Nói một cách khác. Họ “chôn” điểm chính vào sâu trong bài.

Hãy xem tin này của một tờ báo tiếng Anh tại Lào:

“Người đứng đầu Văn phòng nông nghiệp và trồng rừng tỉnh Borikhamsay, Buonkham Phommachuk, cho biết nông dân trong tỉnh đã bắt đầu gặt lúa vụ mùa mưa vào tháng Mười.

Tính đến nay, việc gặt hái đã hoàn tất trên 19.530 ha (80 phần trăm) của tổng diện tích 24.792 ha.”

Có thể viết lại như thế này:

“Một viên chức chính phủ cho biết nông dân trong tỉnh Borikhamsay đã gặt xong gần 80% vụ lúa mùa mưa.

Theo ông Buonkham Phommachuk, Giám đốc Sở nông nghiệp và trồng rừng tỉnh Borikhamsay, khoảng 19.530 ha trong tổng số 24.792 ha đã được gặt xong.”

Đoạn sau khiến cho phần mở đề câu chuyện dễ đọc hơn vì không dùng tên và chức vụ dài dòng của viên chức chính phủ. Đoạn này chú trọng hơn đến tin chính – mùa gặt – thay vào viên chức, nguồn tin của câu chuyện. Đoạn này cũng chú trọng đến những điễm cụ thể (80% đã được gặt xong) thay vào vấn đề chung chung (việc gặt hái đã bắt đầu).

Hãy xem cách mở đầu tin sau đây đăng trên một tờ báo tiếng Campuchia. Từ “dây thắt ngang lưng” chỉ một sợi dây nhiều người Campuchia thường quấn ngang lưng để phòng thân.

“‘Ôi, Battambang người yêu tôi hỡi!’ Đây là bài hát đã nổi tiếng lẫy lừng trong các thập niên 1960-70 nhờ tiếng hát của ông Sin Sisamuth. Từ thời đại Sangkum Reastr Niyum đến hiện tại, ai mà không muốn trở thành Tỉnh trưởng tỉnh Battambang? Có cảnh sát viên, nhân viên quân cảnh hay hải quan nào mà lại không muốn kiếm một chỗ làm ở Battambang? Bởi vì Battambang là tỉnh có cửa gõ kinh tế lớn nhất sau Phnompenh và thành phố Kompong Cham, cũng như tỉnh Kompong Som.

Trong số những người có ước muốn đó, đa số không được toại nguyện, và những ai toại nguyện cần phải có dây thắt ngang lưng, nói chung, họ cần phải có đôla để đút lót cho các “đàn anh” mới có được cơ hội đó. Nhưng giờ đây, cuộc sống ở Battambang không phải dễ như trước đây bởi Battambang cũng đang đầy rẫy những sự bất ổn như Phnom Penh, nơi hàng ngày xảy ra những vụ mất cắp, cướp bóc và bắn nhau, nhất là những loại tội phạm khó trấn áp, đó là các băng đảng ‘anh chị’ con ông cháu cha thuộc các viên chức bộ và tỉnh.

Tin của phóng viên báo tại Battambang ghi nhận, trong đêm 31/7, khoảng 10 giờ đêm, vũ trường Bopha Tip đã bị ném một qủa lựu đạn. Lựu đạn lăn từ trên nóc nhà xuống và phát nổ làm một cảnh sát viên bị thiệt mạng, năm cảnh sát viên khác bị thương và năm người gần đó cũng bị thương.”

Tin ở đây là vụ nổ và người bị thương vong. Nhưng bài viết đã đi lòng vòng mãi mới tới chi tiết này sau một đoạn dài mô tả về thành phố. Viết như sau đây hay hơn: “Một cảnh sát viên đã bị thiệt mạng và 10 người khác bị thương trong một vụ ném lựu đạn vào một hộp đêm ở tỉnh Battambang đêm 31/7.”

Sau đây là một thí dụ nữa về tin chính bị chôn vùi trong bài, đăng trên một tờ báo tiếng Anh tại Myanmar:

“YANGON- Lễ quyên góp lần thứ tư để gây quỹ xây chùa Thabyinnyu đã được tổ chức tại Dhammaythaka Sarthintaik thuộc phường 5 trong khu Mayangon sáng nay, có Bí thư thứ nhất của Hội đồng Quốc gia Hòa bình và Phát triển, Trung tướng Khin Nuynt tham dự.

Phu nhân của Bí thư thứ nhất-Trung tướng Khin Nuynt, nữ tiến sĩ Khin Win Shwe cũng tham dự buổi lễ, ngoài ra còn có Bộ trưởng công nghiệp 1 U Aung Thaung, Bộ trưởng hầm mỏ Chuẩn Tướng Ohn Myint, Bộ Trưởng Thông Tin Thiếu Tướng Kyi Aung, Bộ Trưởng Tiến bộ tại Vùng Biên giới và Các vấn dề Phát Triển dân tộc Đại Tá Thein Nuynt, Bộ Trưởng Vận tải, Thiếu Tướng Hla Myint Swe, Bộ Trưởng Xã hội, Cứu trợ và Định cư, Chuẩn Tướng Pyi Sone, Bộ Trưởng Điện lực Thiếu Tướng Tin Htut, Bộ Trưởng Thể thao Chuẩn Tướng Sein Win, Bộ Trưởng Y tế Thiếu Tướng Ket Sein, Bộ Trưởng Tôn giáo Thiếu Tướng Sein Htwa, Chủ tịch ủy Ban Phát Triển thành phố Yangon, Thị Trưởng U Ko Lay, Các viên chức thuộc Văn phòng Hội đồng Quốc gia Hòa bình và Phát triển, Các Hội đồng Hoà bình và Phát triển quận huyện và những người đến chúc mừng.

Bí Thư ủy Ban hành động Thứ trưởng Nông nghiệp và Thủy lợi Chuẩn Tướng Khin Maung báo cáo cho Bí thư thứ nhất Trung Tướng Khin Nuynt về tiến độ của công trình xây dựng chùa; và Chủ tịch Tiểu ban Tài chính, Thứ Trưởng Bộ Vận tải đường sắt Thura U Thaung Lwin báo cáo về các khoản tiền quyên góp và chi phí xây dựng chùa.”

Sau trên 200 từ và danh sách 17 tên và chức vụ dài dòng chúng ta đến được tin chính:

“Bí thư thứ nhất Trung Tướng Khin Nuynt và các bộ trưởng đã nhận được các khoản quyên góp lên đến 17.5 triệu Kyat”

Một câu mở đầu hay hơn sẽ viết như sau: “Vị tướng hàng đầu Khin Nuynt và các viên chức đã nhận được 17.5 triệu Kyat tiền quyên góp để xây một ngôi chùa mới tại khu Mayagon vào hôm qua.”

Có thể bạn cảm thấy phải liệt kê đủ tên các viên chức cao cấp tham dự. Nếu đúng như vậy, bạn nên liệt kê sau khi đã tường thuật tin.

Đừng nhồi nhét quá nhiều vào đoạn mở đầu

Điều quan trọng là cần phải biết những gì thuộc về đoạn mở đầu. Điều cũng quan trọng không kém là phải biết những gì không thuộc về đoạn mở đầu. Đừng nhồi nhét quá nhiều ý hoặc các chi tiết không quan trọng lắm vào đoạn mở đầu, có thể nói đến sau đó trong bài.

Vài cách mở đề

Muốn biết xem mở đề như thế nào, hãy tự hỏi:

– Ai làm gì cho ai?

– Câu chuyện này thực sự là về gì?

– Tại sao lại viết về câu chuyện này?

– Điểm đáng lưu ý nhất của diễn biến đó là gì?

– Độc giả muốn biết những vấn đề gì nhất về câu chuyện

– Điều gì trong sự kiện này ảnh hửơng nhất đến độc giả?

– Nếu bạn viết về một bài diễn văn, hãy tự hỏi: ai nói gì với ai?

– Nếu bạn viết về một cuộc họp, hãy tự hỏi: đã có hành động gì?

Phóng viên không cần phải đưa tất cả 5 chữ W và chữ H vào đoạn mở đầu; một vài trong số những chữ này có thể để xuống đoạn thứ nhì hay thứ ba.

Hãy xem đoạn mở đầu sau trên một tờ báo tiếng Anh của Thái Lan về vấn đề ngoại hối. Đây là một thỏa thuận mượn ngoại tệ của nước ngoài để ổn định đồng tiền trong nước.

“Thái Lan và Nhật Bản sẽ ký kết một thỏa thuận sơ bộ về một tài khoản trị giá 3 tỷ USD (135 triệu Baht) trong khuôn khổ hiệp định trao đổi tiền tệ khi hai bộ trưởng tài chính gập gỡ tại Honolulu bên lề cuộc họp của Ngân hàng Phát triển châu Á vào tuần tới.”

Việc thỏa thuận sẽ được các bộ trưởng ký kết tại Honolulu trong cuộc họp của Ngân hàng có quan trọng lắm không? Tin chính có phải là riêng về thoả thuận hay không? Mục đích của thoả thuận là gì? Thông tấn xã AP đưa tin này một cách rõ ràng và vắn tắt:

“Thái Lan và Nhật Bản đã đạt được thoả thuận tổng quát về một tài khoản trao đổi tiền tệ trị giá 3 tỷ USD để ổn định đồng Baht.”

Có gì khác ở đây?

Một đoạn mở đề hay không những có thông tin mà còn hấp dẫn nữa. Mở đề không những chỉ chứa đựng tin quan trọng nhất, mà còn, nếu được, cho độc giả thấy tại sao diễn biến này không giống với các diễn biến khác.

Có phải tất cả mọi tai nạn đâm xe đều giống nhau? Không. Hãy suy nghĩ đến điểm: tai nạn bạn sắp viết khác với các tai nạn khác như thế nào? Đưa điểm đó vào đoạn mở đầu.

Thay vì viết: “Một chiếc xe buýt chở hành khách đã bị lật ngay bên ngoài Rangoon trong một trận mưa lớn hôm qua, khiến cho ba người bị thiệt mạng.” Hãy nghĩ xem có nên viết: “Một chiếc xe buýt chở hành khách đã bị lật ngay bên ngoài Rangoon trong một trận mưa lớn hôm qua, khiến cho ba phụ nữ có tuổi bị thiệt mạng. Ba người này lúc đó đang trên đường về nhà sau khi dự đám tang một người thân.”

Viết đoạn mở đề không dễ như thể theo sát từng bước một công thức. Ai (Who) không nhất thiết phải luôn luôn đi theo sát “vấn đề gì” (What). Điều này tùy thuộc vào diễn biến xẩy ra.

Nếu đó là một tai nạn xe hơi và bốn người đã bị thương, đoạn mở đề có thể là: “Bốn người đã bị thiệt mạng hôm qua khi một chiếc xe hơi bị trôi tuột khỏi một đoạn đường ngập nước trong thành phố Hồ Chí Minh.”

Nếu tai nạn xẩy ra vì lụt lội, đoạn mở đề có thể là: “Mưa lớn và lũ đã cuốn trôi một chiếc xe hơi khỏi một con đường trong thành phố Hồ Chí Minh hôm qua, khiến cho bốn người bị thiệt mạng.”

Nếu có một viên chức hàng đầu trong xe, đoạn mở đề sẽ chú trọng đến chữ Who (ai): “Thứ trưởng tài chính, ông XXX, đã bị thiệt mạng trong một tai nạn xe hơi tại thành phố Hồ Chí Minh hôm qua.”

Nếu địa điểm xẩy ra tai nạn khác thường, bạn nên chú trọng đến Where (ở đâu): “Một chiếc xe hơi đâm vào một ngôi chùa nổi tiếng tại thành phố Hồ Chí Minh hôm qua sau khi người lái xe bị lạc tay lái.”

Bạn phải tự nghĩ xem khía cạnh nào của diễn biến là quan trọng nhất.

Chọn “góc cạnh”

Đôi khi không có cách duy nhất nào được coi là đúng để bắt đầu một câu chuyện. Có thể có nhiều điểm cùng đáng lưu ý, hay nhiều “góc cạnh” có thể chọn cho câu chuyện.

Thí dụ, bạn tham dự một cuộc họp báo của bộ trưởng tài chính. Nếu ông đọc một bài diễn văn loan báo một chính sách quan trọng nào đó, tất nhiên bạn bắt đầu câu chuyện ở điểm đó. Nhưng lần này, ông không nói điều gì đặc biệt nổi bật hay mới mẻ. Bạn có thể chọn viết về nhiều khía cạnh khác nhau mà ông đã nói tới. Bạn có thể bắt đầu với sự lạc quan của ông về đà tăng trưởng GDP cho năm tới, hoặc các nhận xét của ông về kiểm soát lạm phát, hoặc về giao thương với Trung Quốc. Bất cứ góc cạnh nào vừa kể cũng có thể làm cho câu chuyện hay.

Hoặc nếu viết về dịch sốt rét bùng phát tại biên giới Thái Lan-Myanmar, bạn có thể viết từ quan điểm của nạn nhân bệnh sốt rét, hay của các bác sĩ và nhân viên cứu trợ đang tìm cách chặn đứng đà lây lan của dịch bệnh, hoặc của các nhà khoa học đang nghiên cứu về căn bệnh để tìm một phương thuốc chữa trị sốt rét hữu hiệu hơn.

Khi bạn đang tìm cách quyết định nên mở đầu với góc cạnh nào, một trong các câu hỏi bạn phải tự hỏi là: Ai thực sự là độc giả của báo mình? Họ có phải là các độc giả thuộc loại đại chúng? Các độc giả học thức? Chuyên gia? Người nước ngoài? Hãy chọn góc cạnh đáng lưu ý nhất và đáng nói nhất cho những độc giả đặc biệt của bạn.

“Cẩm nang viết tin” – Peter Eng và Jeff Hodson

(baochivietnam.com)